KELLS, SÁCH, khoảng năm 800, Celtic

Mặc dù thời Trung cổ kéo dài nhiều trăm năm, Sách Kells nổi bật là những tác phẩm vĩ đại nhất của thời kỳ này. Đó là một trong những đỉnh cao thành tựu của nhân loại. Là một cột mốc nghệ thuật, nó ngang tầm với Nhà Nguyện Sixtine ở Rôma hay Kim Tự Tháp ở Ai cập. Những người vẽ minh họa vô danh thực hiện bản sao Tin Mừng này đã sử dụng tài năng của vùng Celtic để tôn vinh Lời Chúa. Các phong cách trang trí quyện lấy nhau và đan dệt vào nhau với mức độ chính xác kỳ diệu tạo thành một bản giao hưởng phức tạp nhưng được xếp đặt cẩn trọng. Trang này trích từ Sách Tin Mừng Matthêu, hoàn toàn dành riêng cho ba mẫu tự Hy lạp, XPI, kiểu chữ viết chồng lên nhau của các chữ Chi Rho Iota, là ba mẫu tự đầu của từ Hy lạp Khristos (Chúa Kitô). Các mẫu tự Hy lạp không quen thuộc đối với chúng ta, nhưng những kiểu dợn sóng đa dạng của các hình thể trải ra khắp trang giấy một vẻ tráng lệ lạ thường. Vẻ rực rỡ của trang Chi Rho xứng đáng cho chúng ta chiêm ngắm hầu như bất tận.

Tranh của KellsSÁCH KELLS (CHÂN DUNG ĐỨC KITÔ), Khoảng năm 800, màu keo trên giấy da, 13 x 10 in (33 x 25 cm, khổ bản viết tay), Trường Đại Học Chúa Ba Ngôi, Dublin.

Sách Kells là một nỗ lực đầy ý thức muốn sáng tạo một kiệt tác. Mặc dù có rất ít những tiền lệ, nhưng các họa sĩ đã thực hiện được hình ảnh phức tạp này về Chúa Kitô, sử dụng kỹ năng đặc trưng của mình về màu sắc phong phú phi thường và các mẫu đan xen với nhau. Chúa Kitô được các thiên thần và những con công hầu cận (công tượng trưng cho sự bất tử). Tác giả cố gắng nêu lên vương quyền của Chúa Kitô, và ông trình bày Chúa Kitô như một linh ảnh trang hoàng hơn là một hữu thể có thân xác. Nhưng giữa những vòng tóc xoắn trang trí và những chiếc áo choàng cách điệu, một gương mặt ám ảnh với đôi mắt sâu xuất hiện, gây chú ý, không phải là thấy Chúa Kitô trông như thế nào, nhưng là người ta cảm thấy gì khi nhìn vào Chúa Kitô. ẨN GIẤU TRONG vẻ phức tạp của tác phẩm trang trí này là nhiều yếu tố ẩn dụ. Mặc dù không phù hợp với tinh thần Celtic, các hình ảnh được sử dụng với những thiết kế trang trọng. Những chiếc đầu tách rời, nằm rải rác và những con vật xuất hiện đây đó (mèo, mèo con và chuột) có thể được tách ra để khảo sát, nhưng không thể chi tiết nào có thể bỏ đi khi chúng ta thưởng thức vẻ lộng lẫy của toàn bộ tác phẩm.

TÁC PHẨM LUÔN LUÔN đáng kể đối với tôi hơn là cách người ta thực hiện tác phẩm đó, tuy nhiên, phương tiện sử dụng ở đây lại có thể làm chúng ta kinh ngạc. Tác phẩm tinh tế và chính xác như thế được thực hiện mà không cần đến sự trợ giúp của kính lúp hay kính đeo mắt. Đây là thiên tài của vùng Celtic vào độ hấp dẫn nhất.

SÁCH KELLS (VẺ RỰC RỠ CỦA TRANG CHI RHO), Khoảng năm 800, màu keo trên giấy da, 13 x 10 in (33 x 25 cm, khổ bản viết tay), Trường Đại Học Chúa Ba Ngôi, Dublin.

 

Tác giả: Sister WENDY’S BECKETT

Tác phẩm: 1000 MASTERPIECES

NXB: United States DK Publishing book, 1999

Người dịch :  Lê Quang Vinh.