Cách đây khoảng 10 năm, lần đầu tiên bắt gặp những bức tượng đất nung của nhà điêu khắc (NĐK) Đoàn Xuân Hùng, tôi đã không cưỡng lại được sức hút của những đường nét thô mộc, sắc màu tinh tế được tạo nên từ bàn tay tài hoa ấy. Và tôi đã đến xưởng gốm của anh bên dòng sông Cái (xã Vĩnh Ngọc, TP. Nha Trang) để tìm hiểu. Bẵng một thời gian không gặp, anh đã có thêm những sáng tác mới, với những niềm cảm hứng mới…

images1056420_Doan_Xuan_Hung_voi_tac_pham_Thanh_Anphong

Điêu khắc gia bên tượng thánh Anphongsô – Đấng Sáng Lập DCCT

Tìm màu từ lửa
Đoàn Xuân Hùng kể, từ nhỏ anh đã thích nặn tượng. Khi lớn lên, anh theo học nghề cơ khí, nhưng đi làm anh vẫn không nguôi nỗi nhớ về hình khối của những bức tượng. Vậy là anh bỏ nghề để thi vào Khoa Điêu khắc – Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.

Ra trường năm 1993, anh từng thử nghiệm với nhiều chất liệu khác nhau nhưng cuối cùng chọn đất làm chất liệu sáng tác. Trong suy nghĩ của nhiều người, đất nung là cái gì đó rất dân dã, gắn với những sản phẩm dùng cho sinh hoạt như chum, vại… nhưng người nghệ sĩ xứ Trầm Hương lại linh cảm đất nung còn có thể vươn đến nghệ thuật tầm cao. Nghĩ vậy, nhưng để thành công với tượng đất nung không dễ dàng, ngoài chuyện sáng tác mẫu, người làm tượng đất nung còn phải đảm nhận phần hậu kỳ (nung), làm sao để tác phẩm vẫn giữ nguyên hình dạng, không có vết nứt, có màu sắc theo ý tưởng của mình. Hay nói cách khác, nghệ sĩ đất nung là sự kết hợp 2 trong 1 – nghệ sĩ cũng là nghệ nhân. Qua nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm, Đoàn Xuân Hùng đã tìm ra cách kết hợp giữa cách nung truyền thống của người Kinh và cách nung hở của người Chăm, “khống chế” được ngọn lửa và tạo ra những tác phẩm nghệ thuật đẹp, với nhiều màu sắc trên một tác phẩm.
Từ dấu ấn Chăm… đến ngụ ngôn của đất
Thuở mới đến với đất nung, NĐK Đoàn Xuân Hùng đã gây ấn tượng với những tác phẩm lấy đề tài về lễ hội, tượng mang tính tư tưởng, đặc biệt anh rất thành công với tác phẩm về đề tài tuổi thơ, tình mẫu tử: Bập bênh, Nụ hôn của mẹ, Cõng, Mẹ Chăm, Chắp cánh… Anh nói: “Tình mẫu tử thiêng liêng là điều có tính nhân loại. Ai cũng có một thời ấu thơ được người mẹ chắp cánh bay cao, mẹ tập cho con đi, là người đầu tiên giúp con khám phá ra bao hạnh phúc và niềm vui cuộc sống, giúp con thực hiện những ước mơ trong đời. Mẹ còn tượng trưng cho đất – đất mẹ”.

Xem tác phẩm của anh, có thể thấy dấu ấn đậm nét của lễ hội người Chăm với những vị thầy cúng huyền bí, những chiếc trống Baranưng. Hình tượng người phụ nữ trong nghệ thuật của anh đậm nét phồn thực; luôn lạc quan vui tươi, đầy vẻ mãn nguyện và hạnh phúc. Hỏi chuyện, anh không ngại thừa nhận ảnh hưởng của tạo hình, mỹ thuật Chăm trong sáng tác của mình: “Tôi sinh ra bên dòng sông Cái, nơi có Tháp Bà Ponagar cổ kính, nơi còn lưu dấu biết bao trầm tích văn hóa Chăm, làm sao lại không chịu ảnh hưởng từ đó. Tôi luôn tự hào về truyền thống văn hóa của quê hương – nơi từng là cái nôi của văn hóa Chăm rực rỡ, chính vì vậy, trong nghệ thuật điêu khắc tôi luôn muốn thể hiện dấu ấn ấy” .

Bẵng một thời gian không gặp, NĐK Đoàn Xuân Hùng đã có thêm những sáng tác mới lấy cảm hứng từ Kinh Thánh. Đầu năm 2015, anh tổ chức triển lãm “Đất và ngụ ngôn Kinh Thánh” tại TP. Hồ Chí Minh, với 42 tác phẩm được lấy đề tài từ Kinh Thánh như: Người đàn bà ngoại tình, Giuđa phản Chúa, Đức Mẹ và Chúa Giêsu, Thánh Anphong… Đặc biệt, nhiều người đánh giá rất cao tác phẩm Thánh Anphong khi anh đặc tả vị thánh với tư thế đang quỳ, dáng người hơi khom về phía trước và gục đầu xuống mặt Chúa. Tác phẩm đã thể hiện được kỹ thuật táp lửa trong khi nung làm cho bức tượng trở nên lung linh khi chuyển từ sắc độ tối ở phía dưới đế cho đến sáng ở phía trên… Chia sẻ về loạt tác phẩm này, Đoàn Xuân Hùng cho biết: “Khi thực hiện đề tài này, tôi không nghĩ đến những gì cao siêu của Kinh Thánh, mà chỉ muốn dùng những câu chuyện (ngụ ngôn) trong Kinh Thánh để nói về mối quan hệ giữa con người với nhau, tính nhân văn trong đời sống”.

Hiện nay, NĐK Đoàn Xuân Hùng đang chuẩn bị ra mắt tập sách ảnh “Đất và ngụ ngôn Kinh Thánh”. Anh đang có ý tưởng kể chuyện cổ tích bằng nghệ thuật tạo hình. “Bạn bè ở nhiều nơi đang ủng hộ tôi, những câu chuyện dân gian được diễn đạt lại bằng nghệ thuật tạo hình nhằm khơi dậy bản sắc văn hóa của dân tộc”, anh nói.

Sau cuộc chuyện trò với chúng tôi, anh đã lên đường ra Hội An để thực hiện tác phẩm điêu khắc gốm về 12 con giáp. Dự kiến tác phẩm này sẽ cao khoảng 6m và sẽ là tượng gốm lớn nhất Việt Nam.

THÀNH NGUYỄN

(Nguồn Internet: http://www.baokhanhhoa.com.vn/van-hoa/201504/nha-dieu-khac-doan-xuan-hung-tinh-yeu-voi-dat-va-lua-2380687/#.VSofWRHmTwg.facebook )