BBT. Nhận được bài viết của Kiến trúc sư Nguyễn Văn Sáng. Kts Nguyễn Văn Sáng vẫn có những đóng góp cho trang nhà của chúng ta trong lãnh vực kiến trúc nhà thờ. Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả với thiện ý xây dựng nền kiến trúc công giáo cho Giáo Hội Việt Nam chúng ta.

Xin trân trọng giới thiệu và mong có nhiều bài đóng góp như vậy. Xin cám ơn Kts Nguyễn Văn Sáng.

BBT.

Nhà nguyện đại chủng viện Vinh-Thanh

Lâu lắm mới tìm được một nhà nguyện với nội thất đẹp. Mặc dù chưa được viếng thăm thực tế nhưng qua hình ảnh trên website cũng có vài nhận định và nhất là có đôi lời ca ngợi. Nét nổi bật và đặc biệt nhất của nội thất nhà nguyện là tạo dáng vòm từ các hệ cột, đà bê tông cốt thép hình thành nên một nhịp điệu dẫn dắt giáo dân tới điểm chính là cung thánh. Mặc dù việc thiết kế cung thánh chưa có gì xuất sắc, kể cả hình thức nhà tạm, nhưng nhìn chung với cách bố trí khá đơn giản, không rườm rà theo tôi là phù hợp với nguyên tắc thiết kế cung thánh.

Đài kính Đức Mẹ và Thánh Giuse hai bên được bố trí rất đơn sơ, mới nhìn qua có vẻ lép vế nhưng theo tôi đây chính là cách bố trí thích hợp, không thể để đài Đức Mẹ và Thánh Giuse lớn quá và hình thức phức tạp nổi bật quá so với Thánh giá ở chính giữa.Tiếc rằng giá như tượng Đức Mẹ và tượng

Thánh Giuse được sơn với màu sắc nhẹ nhàng sẽ hợp lý hơn. Thành công kế tiếp của nội thất nhà nguyện này là việc thiết kế chiếu sáng, như tôi đã đề cập trong bài viết về chiếu sáng nội thất nhà thờ, việc bố trí chiếu sáng với nguyên tắc giấu thiết bị chiếu sáng được thực hiện khá hiệu quả. Từ việc bố trí hệ thống đèn hắt tại các vị trí cột làm tăng lên tác dụng tạo nhịp điệu cho nội thất nhà nguyện, đến cách bố trí chiếu sáng cho Thánh giá, chiếu sáng tượng đài, chiếu sáng trần…Ước gì hiệu quả tối sáng được nhấn mạnh hơn nữa, chiếu sáng mặt mạnh lên, chiếu sáng nền giảm đi, …hoặc việc chiếu sáng có hiệu quả hơn vào ban đêm.

Hiện nay việc thiết kế nội thất nhà thờ khá bế tắc nhất là việc lựa chọn vật liệu làm trần .Thiết kế trần nhà thờ có 2 nguyên tắc cần tuân theo đó là màu sắc phải sử dụng màu sáng, nếu sử dụng màu tối sẽ dễ tạo cảm giác nặng nề chỉ thích hợp cho không gian cần sự ấm cúng,…kế đến không thiết kế với quá nhiều joint, gờ chỉ, vì như vậy sẽ làm rối trần nhà thờ. Hiện nay khi thiết kế trần nhà thờ chúng ta thường sử dụng các loại vật liệu sau:

– Trần nhôm khung kẽm : nhôm được gia công định hình thành từng tấm chiều rộng 200-300mm, chiều dài 6m, các tấm nhôm được liên kết với nhau bằng mộng âm dương bắt vít vào khung kẽm treo lên mái nhà thờ. Ưu điểm của loại trần này là tính bền vững, việc thi công dễ dàng, giá cả trung bình. Khuyết điểm ở chỗ không thể tạo hình (uốn cong, tròn…) theo ý đồ của người thiết kế, việc tạo ra quá nhiều joint trên trần cũng là một hạn chế không nhỏ cho loại trần này

– Trần hợp kim nhôm :Tấm hợp kim nhôm với kích thước 1.2mx2.4m hoặc 1.5mx3m phẳng, được liên kết với khung kẽm treo lên mái nhà, joint liên kết có thể bít keo cùng màu với trần để có cảm giác trần không bị chia cắt với quá nhiều joint. Ưu điểm: tạo nên mặt phẳng cho trần không có joint chia cắt, có thể tạo hình theo ý muốn. Khuyết điểm: giá thành cao và nói chung việc sử dụng vật liệu bóng láng như tôn, nhôm, kim loại…thường không phù hợp với nội thất nhà thờ

– Trần thạch cao, eterpan khung kẽm chìm : Tấm thạch cao bắt vít vào khung kẽm bả matít sơn nước. Ưu điểm của loại trần này là có thể tạo dáng theo ý đồ người thiết kế, không bị chia cắt bởi các joint liên kết, hơn nữa vật liệu thạch cao, sơn nước phù hợp với thiết kế nội thất nhà thờ và giá thành rẻ. Tuy nhiên khuyết điểm của loại trần này là dễ bị răn nứt ở các vị trí nối giữa các tấm thạch cao trong quá trình co giãn do kích thước lớn của trần nhà thờ, cũng như việc tiếp xúc gần mái nơi nhiệt độ thường thay đổi đột ngột.

Ở đây nhà nguyện Đại Chủng Viện sử dụng vật liệu gỗ, loại vật liệu này có khuyết điểm là màu tối, đồng thời việc ráp nối các tấm gỗ với nhau để lại rất nhiều joint. Tuy nhiên do cách thiết kế khá hợp lí, do lựa chọn màu gỗ phù hợp, trần nhà thờ được chia nhỏ ra bởi các đà bê tông cốt thép, bởi các khoảng giật cấp làm mất đi cảm giác nặng nề của loại trần với màu tối. Diện tích nhà nguyện không lớn lắm nên vẫn có một trần nhà thờ khá đẹp. Mặc dù vậy, với trần gỗ giá thành chắc chắn không rẻ, việc thi công phức tạp và có thể không bền vững, dễ bị mối mọt….

Một vài khuyết điểm tuy nhỏ vẫn ảnh hưởng đến nội thất nhà thờ như: chi tiết hoa văn cửa vòm chưa đẹp, bố trí hệ thống quạt ảnh hưởng đến góc nhìn trong nhà thờ hướng lên cung thánh. Kể cả việc không bố trí cửa sổ hút gió trên cao chắc sẽ ảnh hưởng đến sự thông thoáng của nhà thờ nhất là ở xứ nóng.

Một nhà thờ với nội thất đẹp tiếc rằng mặt tiền có vẻ hơi rườm rà, hơi quá lớn đối với qui mô của một nhà nguyện, cần có hơn nét sâu sắc khiêm tốn của một tu viện chăng?

Một vài nhận xét có tính cách cá nhân chắc chắn sẽ có những điều chưa đúng, theo tôi, đây vẫn là một công trình với nội thất hợp lí, một không gian thờ phượng không rườm rà từ kiểu dáng tới màu sắc, làm cho giáo dân nâng tâm hồn lên với Chúa, sự tập trung vào cung thánh, vào bàn thờ, vì vậy sẽ hiệu quả hơn. Rất mong có được những công trình như vậy.

Saigon tháng 9/2013

Kts Nguyễn văn Sáng