LARGILLIÈRE, NICOLAS DE 1656 – 1746, sinh ở nước Pháp.

NICOLAS DE LARGILLIÈRE LÀ MỘT DANH HỌA XÃ HỘI của Pháp thế kỷ thứ 18. Có vẻ khá kỳ lạ khi ông vẽ hình một nữ tu, nhưng chúng ta phải nhớ rằng Elizabeth Throckmorton là thành viên của giai cấp quý tộc Công giáo, những gia đình thượng lưu từ khước luật lệ nước Anh bắt theo Anh giáo, và họ gửi con cái sang bên châu Âu lục địa để hưởng thụ nền giáo dục của một tôn giáo vốn bị luật pháp cấm và bị coi thường trong đất nước của họ. Bức chân dung này được vẽ khi Elizabeth là Mẹ Bề Trên của tu viện. Theo các tài liệu, bà là người phụ nữ có sức khỏe yếu ớt, nhưng Largillière không nhìn bà theo hướng ấy. Bà ngồi đó, điềm tĩnh, kiên quyết, và có lẽ ý thức về sức mạnh của vẻ quyến rũ của mình, nhưng hoàn toàn không có ấn tượng về nó. Bà là một người phụ nữ nắm vận mệnh mình trong tay và muốn giữ nó lại. Bức họa chân dung đầy kinh nghiệm và tinh tế này cho thấy Elizabeth Throckmorton gây xao động, quyến rũ và cuối cùng là đáng ngưỡng mộ.

Nicolas_de_Largillière_-_Elizabeth_Throckmorton_-_WGA12479ELIZABETH THROCKMORTON, 1729, sơn dầu trên vải, 32 x 26 in (81 x 66 cm) Phòng Triển Lãm Nghệ Thuật Quốc Gia, Washington DC

rousseauCHÂN DUNG MỘT CON NGƯỜI, Khoảng 1710, sơn dầu trên vải, 36 x 28 in (91 x 71 cm), Viện Bảo Tàng Quốc Gia, London.

Tự thân, lai lịch người đàn ông vô danh này không thành vấn đề (có thể đó là Jean- Baptiste Rousseau), tuy nhiên rõ ràng bức tranh muốn nói đến một con người thú vị, hơn nữa, một con người biết rõ là mình thú vị. Largillière đã vẽ nhân vật này trong y phục tinh tế, gọi là bình thường mà một thiên tài thường mặc. Nhưng chính gương mặc làm ta chú ý hơn cả, nụ cười nửa miệng, cái vẻ a tòng, dáng điệu như biết rõ mọi thứ. Một trong những điều trớ trêu của lịch sử nghệ thuật là người ta nhớ đến những người mẫu tranh biết rằng mình bất tử, nhưng nhớ không phải vì tên của họ, mà nhớ vì ngoại hình.

CHÍNH TÔI LÀ MỘT NỮ TU, tôi nhận thấy nhiều điều thú vị trong bức chân dung này. Tôi được đánh động khi Largillière mô tả bộ tu phục một cách đầy ấn tượng, cách ông dùng tu phục để làm nổi bật vẻ đẹp của Elizabeth. Liệu cô có còn đẹp mê hồn như thế nếu cô mặc y phục đời? Tôi cũng thật sự được đánh động khi họa sĩ trình bày những nếp gấp dày của tu phục dòng Thánh Augustine, phồng lên ở ngực áo.

GƯƠNG MẶT CÓ NÉT LAI, TRẺ TRUNG với hang lông mày uốn cong thanh tú và vẻ mặt lạc quan, được bao phủ lộng lẫy với ánh trong suốt của tấm voan đen và khăn trùm đầu màu trắng. Đây có thể là một bức tranh gợi cảm nếu không có ánh nhìn cương quyết từ đôi mắt nâu và bàn tay làm việc chắc khỏe đang nắm chặt cuốn sách tận hiến với uy quyền.

Tác giả: Sister WENDY’S BECKETT

Tác phẩm: 1000 MASTERPIECES

NXB: United States DK Publishing book, 1999

Người dịch :  Lê Quang Vinh.